Gdzie w mieście jest najgoręcej? Jak powstają miejskie „gorące punkty”

Gdy w prognozie pogody widzimy informację o 32°C w mieście, zwykle zakładamy, że podobne warunki panują wszędzie. W rzeczywistości mieszkańcy różnych części miasta mogą odczuwać upał w zupełnie odmienny sposób. Spacer po zacienionym parku, przejście przez rynek pozbawiony drzew czy oczekiwanie na autobus na rozgrzanym przystanku to doświadczenia, które podczas tej samej pogody mogą znacząco się różnić.

To właśnie dlatego coraz większą uwagę poświęca się zjawisku miejskich „gorących punktów”, czyli obszarów szczególnie narażonych na występowanie silnego stresu cieplnego.

Miasto nie nagrzewa się równomiernie

Choć temperatura podawana w prognozach jest taka sama dla całego miasta, lokalne warunki zależą od wielu czynników. Znaczenie ma rodzaj zabudowy, ilość zieleni, obecność drzew, szerokość ulic czy możliwość swobodnego przepływu powietrza.

Najsilniej nagrzewają się zwykle rozległe powierzchnie asfaltowe i betonowe, a także miejsca pozbawione naturalnego zacienienia. W takich lokalizacjach energia słoneczna jest magazynowana przez nawierzchnie i budynki, które następnie oddają ciepło do otoczenia. Efekt ten jest szczególnie odczuwalny podczas fal upałów.

W rezultacie dwa miejsca oddalone od siebie o zaledwie kilkaset metrów mogą oferować mieszkańcom zupełnie różne warunki termiczne.

Temperatura nie mówi wszystkiego

O tym, jak człowiek odczuwa pogodę, nie decyduje wyłącznie temperatura powietrza. Duże znaczenie mają również promieniowanie słoneczne, wilgotność oraz prędkość wiatru. To właśnie dlatego przebywanie w pełnym słońcu na otwartym placu może być znacznie bardziej uciążliwe niż spacer w cieniu drzew, nawet jeśli termometr wskazuje identyczną wartość.

Aby lepiej opisywać rzeczywiste warunki panujące w przestrzeni miejskiej, wykorzystywany jest wskaźnik PET (Physiological Equivalent Temperature), czyli fizjologiczna temperatura ekwiwalentna. Łączy on wpływ najważniejszych elementów środowiska atmosferycznego i pokazuje, jak warunki są faktycznie odbierane przez organizm człowieka.

Dzięki temu możliwe jest znacznie dokładniejsze określenie poziomu komfortu lub stresu cieplnego niż na podstawie samej temperatury powietrza.

Gdzie znajdują się miejskie „gorące punkty”?

Najczęściej są to obszary o dużym udziale sztucznych powierzchni, niewielkiej ilości zieleni i ograniczonym zacienieniu. Należą do nich między innymi place miejskie, parkingi, szerokie ciągi komunikacyjne czy gęsto zabudowane centra miast.

To właśnie tam mieszkańcy mogą doświadczać warunków znacznie bardziej obciążających dla organizmu niż wynikałoby to z prognozy temperatury.

W czasie coraz częstszych fal upałów wiedza o lokalizacji takich miejsc staje się istotna nie tylko dla mieszkańców, ale również dla osób odpowiedzialnych za planowanie i zarządzanie przestrzenią miejską.

Nowe spojrzenie na klimat miasta

Rozwój nowoczesnych modeli oraz wysokorozdzielczych map klimatu miejskiego pozwala dziś analizować warunki termiczne z niespotykaną wcześniej dokładnością. Dzięki temu możliwe jest wskazywanie obszarów szczególnie narażonych na przegrzewanie, a także ocena skuteczności działań takich jak zwiększanie powierzchni zielonych czy tworzenie nowych stref zacienienia.

Meteo rozwija obszar analiz klimatu miejskiego we współpracy z Meteoblue. Wykorzystanie map opartych na wskaźniku PET pozwala lepiej zrozumieć przestrzenne zróżnicowanie warunków termicznych i wspierać działania służące poprawie komfortu życia mieszkańców.

W czasach, gdy upały stają się coraz częstsze i intensywniejsze, odpowiedź na pytanie „gdzie w mieście jest najgoręcej?” może mieć znacznie większe znaczenie niż sama informacja o temperaturze prognozowanej dla całego miasta.